Hoewel het geen directe verzekering is kan een merkregistratie eigenlijk wel zo worden gezien. Zodra je de eigen onderneming inschrijft bij de KVK krijgt deze een naam. Een handelsnaam.
Onder deze naam ga je handelen met je onderneming. Deze naam kan van alles zijn. Het kan zijn dat er ook andere bedrijven onder precies dezelfde naam handelen. De KVK heeft hierin een adviserende rol en de naam Coca Cola voor een nieuwe frisdrank zullen ze bij de KVK afraden. Ze hebben hierin geen definitieve rol. Echt onderzoek naar een naam doet de KVK niet en het risico ligt dan ook geheel bij de onderneming.
Het zou kunnen dat er op een naam (of beeld, slogan, kleurgebruik etc.) eigendom ligt. Met een merkregistratie kan een bedrijf het alleenrecht verkrijgen om een naam te gebruiken voor een onderneming, product of dienst. Het kan zijn dat als jij eenzelfde naam gebruikt je dit moet stoppen of limiteren tot een bepaald gebied of situatie. Daarnaast ben je dan afhankelijk van de reputatie van bedrijven met dezelfde naam. Stel jij hanteert een naam die bekendheid krijgt en iemand komt met hetzelfde product en vrijwel dezelfde naam dan lift hij mee op jouw marketingactiviteiten. Stel dat dit bedrijf minder ethisch te werk gaat dan jij dan kan jouw bedrijf door het gebruik van dezelfde naam imagoschade krijgen.
Een merkregistratie is simpel gezegd een soort verzekering van het mogen hanteren van een merknaam. Doorgaans is de dekking enkel geldig in een of enkele klassen. Deze dekking kan vrij ver gaan. Zo kunnen namen die niet hetzelfde geschreven zijn maar door publiek wel kunnen worden verward met, bijvoorbeeld doordat de naam hetzelfde of ongeveer hetzelfde kan worden uitgesproken, nog steeds vallen onder de bescherming van de merkregistratie.
Een instinker kan zijn dat enkel bij actief gebruik van de naam er bescherming op kan worden verkregen. Zelfs bij een succesvolle merkregistratie is de dekking nooit gegarandeerd maar afhankelijk van hoe de onderneming met de naam omgaat.
Zelfs als je een naam registreert in een bepaalde rubriek en daarmee duidelijk de eerste rechten hebt gekregen, kan het zijn dat er later een bedrijf met dezelfde naam komt in dezelfde rubriek als je niet duidelijk kunt maken dat je ook echt gebruik maakt van de naam. Stilzwijgend merken registreren voor de toekomst voor het geval dat, is dan ook niet altijd even succesvol.
Een merknaam kan zijn rechten verliezen als het voor het publiek niet duidelijk is dat het om een merk gaat. Voorbeelden zijn rechtszaken m.b.t. Luxaflex, Aspirine en Spa. Deze werden enorm bekend maar het was niet voor iedereen duidelijk dat het ging om een merk. Als je een Aspirine vraagt bestaat de kans dat je een andere pijnstiller krijgt die omdat men het ziet als een soort product en niet als een merk.
Beschrijvende merken kunnen niet worden vastgelegd als merk. Zo kan op Verzekering & Ondernemers geen merkregistratie worden verkregen omdat de naam het onderwerp zelf beschrijft.
Of een merkregistratie noodzakelijk is ligt natuurlijk deels aan de branche en de ambitie van de onderneming. Een lokaal bedrijfje dat nooit buiten de stad zal opereren en dat deels een half beschrijfbare of eigen naam van de ondernemer zelf gebruikt zal het niet zo zeer willen registreren. Een bedrijf dat lokaal van start gaat maar de ambitie heeft om volgend jaar marktleider te worden in de gehele Benelux zal dit sneller overwegen. De kosten van een merkregistratie voor 10 jaar in enkel de Benelux zijn ongeveer 650 euro exclusief BTW. Eventuele controle achteraf of grootschalig onderzoek vooraf zal waarschijnlijk extra kosten met zich meebrengen.
Als je geen merkregistratie wenst te doen is het wel altijd raadzaam om te kijken of je niet in de problemen kunt komen met bestaande merknamen. Dit kun je doen via dure onderzoeken maar een eerste indicatie is ook vrij gemakkelijk zelf te verkrijgen door bijvoorbeeld te kijken of domeinnamen nog vrij zijn en of er in zoekmachines op internet veel over een naam te vinden is. Daarnaast doet de KVK een kort regionaal onderzoek. Deze onderzoeken zijn niet dekkend maar zijn alle drie kosteloos en geven in ieder geval een indicatie.